 |
| Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe . Kassim Majaliwa akihutubia Bunge la Jamhuri ya Muungano kuhusu mapitio na mwelekeo wa Bajeti ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 |
UTANGULIZI
1. Mheshimiwa
Spika, naomba kutoa Hoja
kwamba kutokana na taarifa zilizowasilishwa leo katika Bunge lako Tukufu
na Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Katiba na Sheria, Mwenyekiti wa
Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Bajeti na Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Bunge
ya Masuala ya UKIMWI zilizochambua Bajeti ya Ofisi ya Waziri Mkuu, Bunge lako
sasa lipokee na kujadili Taarifa ya Mapitio ya Utekelezaji wa Kazi za Serikali
kwa mwaka 2016/2017 na Mwelekeo wa Kazi za Serikali kwa mwaka 2017/2018. Aidha,
ninaliomba Bunge lako Tukufu likubali kupitisha Makadirio ya Mapato na Matumizi
ya Fedha ya Ofisi ya Waziri Mkuu na Taasisi zilizo chini yake pamoja na Mfuko
wa Bunge kwa mwaka 2017/2018.
2.
Mheshimiwa Spika, katika mwaka
2016/2017, Bunge lako Tukufu limeondokewa na Wabunge wenzetu, Mheshimiwa Hafidh
Ally Tahir aliyekuwa Mbunge wa Jimbo la Dimani - CCM na Mheshimiwa Dkt. Elly
Marko Macha, aliyekuwa Mbunge wa Viti Maalum - CHADEMA. Pia, Taifa lilimpoteza Mheshimiwa
Samwel John Sitta aliyekuwa Spika Mstaafu wa Bunge la Tisa la Jamhuri ya
Muungano wa Tanzania. Aidha, nchi yetu imekumbwa na majanga na maafa
yaliyosababisha vifo, majeruhi na uharibifu wa mali. Ninaomba Mwenyezi Mungu
awajalie nafuu ya haraka wale wote waliopata majeraha, na kuwapumzisha kwa
amani wale waliopoteza maisha, Amina!
Ninatoa pole kwa familia za wote waliopoteza ndugu, jamaa na marafiki. Pia
ninatoa pole kwa Mheshimiwa Aida Khenani aliyepata ajali ya kugongwa na
pikipiki wakati akitoka Bungeni. Tunamuombea apone haraka na aweze kurejea
Bungeni ili kuendelea na majukumu yake.
PONGEZI NA SHUKRANI
3.
Mheshimiwa Spika, nitumie
fursa hii kumpongeza Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Makamu wa Rais na Mheshimiwa Rais wa Zanzibar kwa kutimiza mwaka
mmoja wa uongozi wao. Sisi tunaowasaidia tunajivunia uongozi wao mahiri,
uzalendo uliotukuka na dhamira njema waliyonayo kwa Watanzania.
4. Mheshimiwa Spika, katika mwaka 2016/2017, Bunge lako
Tukufu limepokea na kuwaapisha Wabunge wapya watano, ambao ni Mheshimiwa
Abdallah Majura Bulembo (Mb.), Mheshimiwa Anne Killango Malecela (Mb.),
Mheshimiwa Juma Ali Juma (Mb.), Mheshimiwa Prof. Palamagamba John Aidan Mwaluko
Kabudi (Mb.) na Mheshimiwa Salma Rashidi Kikwete (Mb.). Ninawapongeza sana
Waheshimiwa Wabunge wapya kwa heshima waliyoipata ya kujumuika nasi kwenye
Bunge hili. Kama ilivyo ada, tutatoa ushirikiano unaotarajiwa kwa Waheshimiwa
Wabunge hawa ili watekeleze majukumu yao kwa ufanisi na tija. Kipekee,
ninampongeza Mheshimiwa Prof. Palamagamba John Aidan Mwaluko Kabudi (Mb.) kwa
kuteuliwa kuwa Waziri wa Katiba na Sheria.
Pia
ninatumia nafasi hii kuwapongeza Waheshimiwa Wabunge wote walioteuliwa kuingia
kwenye Bunge la Afrika Mashariki, Makatibu Wakuu wapya walioteuliwa na
Mheshimiwa Rais yaani Profesa Kitila Alexander Mkumbo, Dk. Leonard Akwilapo,
Maimuna Tarishi na Dk. Ave Maria Semakafu. Nawapongeza sana wote walioteuliwa
kushika nyadhifa hizo.
5.
Mheshimiwa Spika, nitumie
fursa hii kuwashukuru Wajumbe wa Kamati za Kudumu za Bunge kwa kazi kubwa ya
kupitia Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara, Mikoa, Wakala, Idara za
Serikali zinazojitegemea na Mamlaka za Serikali za Mitaa. Ninawashukuru kipekee
sana Wajumbe wa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Katiba na Sheria inayoongozwa na
Mheshimiwa Mohamed Omary Mchengerwa, Mbunge wa Rufiji; Kamati ya Kudumu ya
Bunge ya Masuala ya UKIMWI inayoongozwa na Mheshimiwa Dkt. Faustine Engelbert
Ndugulile, Mbunge wa Kigamboni na Kamati ya Bajeti inayoongozwa na Mheshimiwa
Hawa Abdulrahman Ghasia, Mbunge wa Mtwara Vijijini kwa kutoa mchango mkubwa
wakati wa maandalizi ya Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Fedha ya Ofisi ya
Waziri Mkuu. Pia, niwapongeze Wenyeviti na Makamu Wenyeviti wa Kamati za Kudumu
za Bunge kwa kuongoza kwa umahiri mkubwa Kamati zao wakati wa kupitia makadirio
ya sekta zote. Maoni na ushauri wao umesaidia sana kuboresha Makadirio ya Bajeti
ya Serikali kwa mafungu yote.
6.
Mheshimiwa Spika, niruhusu pia niwashukuru Waheshimiwa Mawaziri na Naibu
Mawaziri, Katibu Mkuu Kiongozi, Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Makatibu Wakuu, Wakuu
wa Mikoa na Wilaya, Wakuu wa Idara, Mashirika na Taasisi zote za Serikali kwa
ushirikiano wanaoendelea kunipa katika kutekeleza majukumu yangu. Aidha, ninawashukuru
Wafanyakazi wote wa Serikali na Taasisi zake chini ya Uongozi wa Katibu Mkuu
Kiongozi, kwa kukamilisha Bajeti ya Serikali ya mwaka 2017/2018.
7.
Mheshimiwa Spika, kipekee, ninamshukuru Mheshimiwa Jenista Joakim Mhagama (Mb.), Mbunge
wa Peramiho, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge, Kazi, Ajira,
Vijana na Wenye Ulemavu); Mheshimiwa Anthony Peter Mavunde (Mb.), Mbunge wa
Dodoma Mjini na Naibu Waziri wa Nchi Ofisi ya Waziri Mkuu (Kazi, Ajira na
Vijana) kwa ushirikiano wao mkubwa
katika utekelezaji wa majukumu ya Ofisi ya Waziri Mkuu. Aidha, ninamshukuru
Mheshimiwa Dkt. Abdallah Possi aliyekuwa Naibu Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri
Mkuu kwa kazi kubwa aliyofanya wakati akiitumikia nafasi hiyo. Ninamtakia kazi
njema kwenye jukumu lake jipya la
kuiwakilisha Tanzania nchini Ujerumani. Vilevile, ninawashukuru wafanyakazi
wote wa Ofisi ya Waziri Mkuu, chini ya Uongozi wa Makatibu Wakuu, Dkt. Hamisi
H. Mwinyimvua; Bwana Eric F. Shitindi na aliyekuwa Katibu Mkuu Bwana Uledi A.
Mussa kwa ushauri wao wa kitaalam kwangu na kwa Waheshimiwa Mawaziri.
8.
Mheshimiwa Spika, ninazishukuru
pia nchi marafiki, Taasisi na Mifuko ya Fedha Duniani, Mashirika ya Umoja wa
Mataifa, Madhehebu ya Dini na Mashirika yasiyo ya Kiserikali kwa kuunga mkono
jitihada za Serikali katika kujenga uchumi wa nchi yetu. Misaada na mikopo iliyopatikana kwa wakati
imechangia kutekeleza miradi ya maendeleo na kuboresha utoaji wa huduma kwa
wananchi.
9.
Mheshimiwa Spika, ninapenda
kutumia fursa hii kuwashukuru kwa dhati wananchi wa Jimbo la Ruangwa kwa
kuendelea kuniunga mkono na kuielewa vizuri dhamana ya Kitaifa niliyonayo ya
kusimamia utendaji wa Serikali katika sekta zote na kuwa Kiongozi wa Shughuli
za Serikali Bungeni. Mwisho ninaishukuru
familia yangu hususan mwenza wangu mpendwa, Mary na watoto wetu kwa upendo, dua
na kuendelea kunitia moyo ili nitekeleze kwa ufanisi zaidi majukumu yangu ya
Kitaifa. Asanteni sana!
MWELEKEO WA BAJETI
10.
Mheshimiwa Spika, ni mwaka mmoja sasa tangu Serikali ya Awamu ya Tano
iingie madarakani. Katika kipindi
hicho, yapo mambo mengi yaliyofanyika kwa mafanikio makubwa ambayo yataanishwa
kwa kina katika bajeti za Sekta pindi Mawaziri husika watakapoziwasilisha.
Baadhi ya mafanikio hayo ni utekelezaji wa ahadi ya Serikali ya Elimu Bila
Malipo; kuongezeka kwa uzalishaji na kasi ya usambazaji wa umeme vijijini; kuimarika
uwajibikaji na nidhamu katika Utumishi wa Umma; kuongeza ukusanyaji wa mapato
na udhibiti wa matumizi ya fedha za Umma; kuboresha huduma za kiuchumi na za kijamii;
na kutekeleza Awamu ya Kwanza ya Mpango wa Serikali Kuhamia Dodoma. Nitumie
fursa hii kuwashukuru Waheshimiwa Wabunge, Viongozi wa Serikali, Watumishi wa
Umma na Watanzania wote kwa ujumla kwa kuendelea kuiunga mkono Serikali katika
utekelezaji wa majukumu yake, kwani bila ushirikiano wao, tusingeweza kupata
mafanikio hayo.
11.
Mheshimiwa Spika, Bajeti ya
Ofisi ya Waziri Mkuu imeendelea kuandaliwa kwa kuzingatia Ilani ya Uchaguzi ya
Chama Cha Mapinduzi ya mwaka 2015; Mpango wa Taifa wa Maendeleo wa Miaka Mitano;
ahadi za Mheshimiwa Rais alizotoa wakati wa Kampeni, pamoja na maelekezo yake
wakati anazindua Bunge la 11 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania tarehe 20
Novemba, 2015. Bajeti hii itaendelea kuimarisha mafanikio yaliyopatikana katika
mwaka uliopita na kushughulikia utatuzi wa vikwazo vya kukuza uchumi kwa haraka
na baadhi ya changamoto zilizojitokeza. Aidha, Serikali itajikita zaidi katika
maeneo yatakayochangia kuimarisha uchumi wa viwanda na kuboresha huduma za
jamii. Ninawaomba Waheshimiwa Wabunge na wananchi kwa ujumla, kuendelea
kushirikiana na Serikali katika kufikia azma hiyo ili dhamira yetu
ya kuboresha maisha ya Watanzania iweze kutimia. Ni vyema tukakumbuka kwamba
tuna mwaka mmoja tu wa utekelezaji wa yale tuliyopanga kufanya ndani ya kipindi
cha miaka mitano. Tutatumia bajeti ya mwaka ujao wa fedha kukabili changamoto
zilizojitokeza. Ahadi ya Serikali ni kuendelea kuwatumikia wananchi kwa
uadilifu na bila ubaguzi wowote, huku tukitanguliza mbele maslahi ya Taifa.
SERIKALI KUHAMIA DODOMA
12. Mheshimiwa
Spika, tarehe 23
Julai 2016, Mheshimiwa Dkt. John Pombe Magufuli, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa
Tanzania akihutubia Mkutano Mkuu Maalum wa Chama Cha Mapinduzi, alitangaza
uamuzi wa kuhamishia rasmi Shughuli za Serikali Kuu Dodoma. Kufuatia uamuzi
huo, mipango ya kuhamia Dodoma kwa awamu ilianza baada ya mahitaji halisi yatakayoiwezesha
Serikali kuhamia Dodoma kubainishwa, ikiwa ni pamoja na ofisi na nyumba za
makazi kwa viongozi na watumishi wa umma. Awamu ya kwanza ilipangwa kuhama
ifikapo mwisho wa mwezi Februari, 2017.
13.
Mheshimiwa
Spika, ninafurahi
kuliarifu Bunge lako Tukufu kwamba tayari watumishi 2,069 wakiwemo Mawaziri,
Naibu Mawaziri, Makatibu Wakuu, Naibu Makatibu Wakuu, baadhi ya Wakuu wa Idara
na Vitengo na watumishi wengine wamekwishahamia Dodoma kama ilivyopangwa.
Vilevile, Wizara zote zimepata majengo ya Ofisi yatakayotumika katika kipindi
cha mpito.
14.
Mheshimiwa
Spika, ili Mji
wa Dodoma uweze kuendelezwa kwa mpangilio mzuri, Serikali inaupitia upya Mpango
Kabambe wa Mji wa Dodoma. Mapitio hayo yatasaidia sana kuepuka makosa
yaliyofanyika katika miji mingi hususan ujenzi holela unaochangia katika
uchafuzi wa mazingira na kuharibu mandhari ya miji. Ni wazi kwamba, ujenzi wa
Mji wa Dodoma hautafanywa na Serikali pekee, bali tutaendelea kuhamasisha Sekta
binafsi na wadau wengine kuwekeza Dodoma. Ninalipongeza sana Shirika la Nyumba
la Taifa (NHC) kwa kujenga nyumba 300 za makazi hapa Dodoma ambazo watumishi
wanaweza kununua au kupangishwa. Ninatoa wito kwa Mamlaka ya
Ustawishaji Makao Makuu Dodoma kuongeza kasi ya upimaji wa viwanja, kuboresha
miundombinu na kudhibiti ujenzi holela kwa kushirikiana kwa karibu na Manispaa
ya Dodoma na Taasisi nyingine za Serikali.
SIASA
15.
Mheshimiwa
Spika, mwaka
mmoja baada ya Uchaguzi Mkuu wa Mwaka 2015, hali ya kisiasa nchini imeendelea
kuwa shwari na ya kuridhisha. Aidha, Chaguzi Ndogo zilifanyika tarehe 22
Januari, 2017 katika Jimbo la Dimani - Zanzibar na Udiwani katika kata 20
Tanzania Bara kwa kushirikisha wagombea kutoka vyama 15 vya siasa. Ninavipongeza
vyama vyote vilivyoshiriki katika chaguzi hizo, na kipekee nakipongeza Chama
cha Mapinduzi kwa ushindi wa Jimbo la Dimani na viti 19 vya udiwani katika chaguzi
hizo.
16. Mheshimiwa Spika, baada ya Uchaguzi Mkuu wa mwaka
2015, mashauri 53 ya kupinga ushindi wa Ubunge na mashauri 194 ya kupinga
ushindi wa Udiwani yalifunguliwa. Mashauri hayo yamekwishasikilizwa na hukumu
kutolewa, isipokuwa shauri moja la kupinga matokeo ya Ubunge katika Jimbo la
Mbagala. Nizipongeze Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Tume ya Taifa ya
Uchaguzi kwa kazi kubwa waliyofanya ya kuhakikisha kesi hizo zinaendeshwa kwa
kasi na kwa weledi na hivyo kuwezesha wananchi kuendelea kupata uwakilishi.
17. Mheshimiwa Spika, ili kuendelea kuboresha demokrasia
hapa nchini, hatuna budi kujenga jamii inayoheshimu na kuzingatia sheria, kanuni na taratibu za nchi pamoja na kuwa na
uvumilivu wa kisiasa. Ninatoa rai kwa wadau wa siasa kote nchini kujenga
utamaduni wa masikilizano na kuendesha siasa za maendeleo badala ya siasa za
malumbano; siasa za kuunganisha watu wetu badala ya kuwagawa; na siasa za
uwajibikaji badala ya siasa za mazoea. Serikali itaendelea kulinda na kuheshimu
misingi ya siasa zinazolenga kuleta ustawi wa wananchi na zinazotanguliza
maslahi ya nchi na wananchi.
MUUNGANO
18. Mheshimiwa Spika, Serikali inaendelea kudumisha
muungano wetu ambao ni tunu na mfano wa kuigwa barani Afrika na dunia nzima. Wananchi
wanaendelea kunufaika na matunda ya Muungano wetu ambao ni imara na dhabiti.
Serikali zote mbili zinafanya mashauriano kupitia Kamati ya Pamoja ya Serikali
ya Muungano wa Tanzania na Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar ya kushughulikia
masuala ya Muungano chini ya Uenyekiti wa Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan,
Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Vilevile, viongozi na watendaji
wa sekta nyingine zisizo za Muungano wamekuwa wakikutana mara kwa mara ili
kubadilishana uzoefu na kubaini maeneo ya ushirikiano kwa ustawi wa wananchi wa
pande zote mbili. Jumla ya vikao 13 vya sekta ambazo siyo za Muungano
vilifanyika kati ya Julai 2016 na Machi 2017.
19.
Mheshimiwa
Spika, ninapenda
kutumia fursa hii kumpongeza sana Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Makamu wa
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa kuendesha kwa ufanisi mkubwa kikao
kilichofanyika tarehe 13 Januari, 2017 ambapo taarifa kuhusu hoja zilizopatiwa
ufumbuzi, maagizo na maelekezo ya kufuatilia utekelezaji wa changamoto
zilizobaki ilitolewa. Serikali itaendelea kuulinda na kuuenzi Muungano wetu kwa
manufaa ya wananchi wa pande zote mbili.
HALI YA UCHUMI
20.
Mheshimiwa
Spika, mwenendo
wa viashiria vya ukuaji wa uchumi wa nchi yetu kwa mwaka 2016/2017 vinaonesha kuwa
uchumi wetu unakua na kuimarika. Kwa mujibu wa takwimu zilizotolewa na Ofisi ya
Taifa ya Takwimu, ukuaji halisi wa Pato la Taifa ulifikia asilimia 7.0 mwaka 2016. Sekta zilizochangia kwa kiwango kikubwa
kwenye ukuaji huo ni uchimbaji madini na mawe;
usafirishaji na uhifadhi wa mizigo; habari na mawasiliano; pamoja na
shughuli za fedha na bima. Mfumuko wa Bei uliendelea kubakia katika wigo wa
tarakimu moja na kasi ya upandaji bei ilipungua kutoka wastani wa asimilia 5.6 mwaka 2015 hadi asilimia
5.2 mwaka 2016. Kwa upande mwingine,
tathmini ya hali ya Taasisi za Fedha inaonesha kuwa Benki zetu ziko salama na
zina mitaji na ukwasi wa kutosha. Aidha, taarifa za Mashirika mbalimbali ya
Kimataifa zinaonesha kwamba katika mwaka 2016 uchumi wa Taifa letu ulikua
vizuri na hivyo kutufanya kuwa miongoni mwa nchi sita (6) za Bara la Afrika,
Kusini mwa Jangwa la Sahara ambazo uchumi wake unakua kwa kasi kubwa zaidi.
21.
Mheshimiwa
Spika, Serikali
ya Awamu ya Tano imeweka juhudi kubwa katika ukusanyaji wa mapato ya Serikali.
Kutokana na juhudi hizo, makusanyo ya ndani kupitia Mamlaka ya Mapato Tanzania
(TRA) yaliongezeka kutoka wastani wa Shilingi
Bilioni 850 kwa mwezi katika mwaka 2015/2016 hadi Shilingi Trilioni 1.2 kwa mwezi katika mwaka 2016/2017. Pamoja na
kuongeza ukusanyaji wa mapato, juhudi kubwa zimefanyika kudhibiti matumizi ya
rasilimali za umma ikiwa ni pamoja na kuziba mianya ya rushwa, ubadhirifu, wizi
na upotevu wa fedha za umma. Mwenendo huo umeiwezesha Serikali kuanza utekelezaji
wa miradi mikubwa kwa fedha za ndani na pia utoaji huduma kwa wananchi. Serikali
itaendelea kupanua wigo wa vyanzo vya mapato ya ndani na kuongeza kasi ya
ukusanyaji mapato ili kila anayestahili kulipa kodi aweze kuilipa.
22.
Mheshimiwa
Spika, kuimarika
kwa viashiria vya uchumi wa nchi yetu katika kipindi cha mwaka mmoja tangu
Serikali ya Awamu ya Tano iingie madarakani ni dalili njema katika kujenga
uchumi imara na tulivu utakaotusaidia kuelekea katika Uchumi wa Viwanda na
kufikia nchi ya kipato cha kati ifikapo mwaka 2025. Serikali itaongeza juhudi
katika kuchochea ukuaji wa sekta za kipaumbele zenye fursa kubwa ya kukuza
uchumi kwa haraka na kuondoa umaskini kama vile Kilimo na Viwanda. Pia, itahakikisha
kwamba sekta wezeshi kama vile Nishati, Habari na Mawasiliano, Fedha na ujenzi
wa miundombinu muhimu ya barabara, bandari, reli, vivuko na viwanja vya ndege zinaimarishwa.
Vilevile, Serikali itaendelea kuhimiza utekelezaji thabiti wa miradi ya
maendeleo na kuweka mazingira mazuri ya kufanya biashara na kuvutia uwekezaji.
Uwezeshaji Wananchi Kiuchumi
23. Mheshimiwa Spika,
Serikali imeendelea kuwezesha Wananchi kupitia Mipango na Programu mbalimbali
kwa kuelekeza nguvu zaidi kwa makundi ya wanawake, vijana na wenye ulemavu.
Serikali imeweka mazingira bora kwa vikundi vya kiuchumi na vijana kujiunga na
Mifuko ya Hifadhi ya Jamii, SACCOS na VICOBA. Aidha, Serikali imeanzisha
majukwaa ya uwezeshaji wa wanawake kiuchumi katika mikoa yote na kufanya
mapitio ya Mwongozo wa Mfuko wa Maendeleo ya Wanawake wa mwaka 2007. Mapitio
hayo yana lengo la kuboresha uendeshaji na usimamizi wa Mfuko huo ili kuwezesha
wanawake wengi zaidi kukopesheka.
24.
Mheshimiwa
Spika, tunatambua kwamba asilimia 56 ya
nguvu kazi ya Taifa ni vijana. Hivyo, Serikali inatekeleza Programu ya Kukuza
Ujuzi na Stadi za Kazi ili kuwawezesha vijana kushiriki katika ujenzi wa uchumi
wa viwanda pamoja na kuinua ari ya vijana kupenda kufanya kazi. Katika mwaka
2016/2017, Serikali inatoa mafunzo kwa vijana 9,120 katika fani mbalimbali zikiwemo
stadi za kushona nguo, kutengeneza bidhaa za ngozi, mafunzo ya kurasimisha
ujuzi uliopatikana kwa mfumo usio rasmi na mafunzo ya kukuza ujuzi na stadi za
kujiajiri katika fani mbalimbali. Jumla ya vijana 1,469 wamehitimu mafunzo hayo
na kupata ajira. Vijana 7,651 waliobaki wanaendelea kupata mafunzo kupitia
viwanda vya TOOKU GARMENTS, MAZAVA FABRICS, Taasisi ya Teknolojia Dar es Salaam
(DIT), VETA na Don Bosco. Katika mwaka 2017/2018, Serikali itatoa mafunzo ya
kukuza ujuzi wa kujiajiri na stadi za kazi kwa vijana 15,350 katika fani
mbalimbali.
25.
Mheshimiwa
Spika, Serikali kupitia Mfuko wa Maendeleo
ya Vijana, imetoa mikopo yenye thamani ya Shilingi bilioni 1.5 kwa vikundi vya
vijana 297 katika Halmashauri mbalimbali nchini. Aidha, Mamlaka za Serikali za
Mitaa kupitia mapato yake ya ndani zimetoa Shilingi bilioni 4.6 ikiwa ni mikopo
yenye masharti nafuu kwa vikundi vya vijana 2,356. Hatua hizi zimekwenda
sanjari na utengaji wa maeneo maalum yenye jumla ya ekari 85,603 kwa ajili ya
shughuli za vijana za kilimo, biashara ndogo ndogo, burudani na michezo. Katika
mwaka 2017/2018, Serikali itaendelea kusimamia Halmashauri zote nchini kutenga
asilimia tano (5) ya mapato yao kwa ajili ya vijana na asilimia tano (5) kwa
wanawake.
Ajira na Mahusiano Mahali pa Kazi
26. Mheshimiwa Spika, Serikali imeendelea kuratibu utekelezaji wa juhudi za kukuza ajira nchini kama inavyoelekezwa
kwenye Ilani ya Uchaguzi ya CCM ya mwaka 2015. Hadi kufikia Machi 2017, jumla
ya ajira 418,501 zimezalishwa nchini. Kati ya ajira hizo, ajira 239,017 sawa na
asilimia 57 zimezalishwa katika sekta binafsi wakati ajira 179,484 sawa na
asilimia 43 zimezalishwa kutokana na shughuli za sekta ya umma ikiwemo miradi
ya maendeleo.
27.
Mheshimiwa
Spika, Serikali
imefanya utafiti na kubaini kuwa asilimia 58 ya migogoro ya kikazi inatokana na
kutozingatiwa kwa taratibu za kuachisha kazi. Sekta zinazoongoza kwa migogoro
ya kazi ni usafirishaji, ujenzi, ulinzi binafsi, elimu, huduma za hoteli na
viwanda. Katika kupunguza migogoro mahali pa kazi, Serikali imefanya kaguzi na
kusimamia uundwaji wa Mabaraza ya Wafanyakazi. Aidha, Tume ya Usuluhishi na Uamuzi imeendelea kutimiza
wajibu wake wa kusuluhisha migogoro ambapo katika kipindi cha Julai 2016 hadi
Februari 2017, Tume imesajili jumla ya migogoro 8,832 kati ya hiyo migogoro
3,319 sawa na asilimia 37.6 ya migogoro yote iliyosajiliwa imesuluhishwa. Kati
ya migogoro hiyo iliyosuluhishwa, migogoro 1,957 ilifikia suluhu (mediation) na
migogoro 1,362 haikufikia suluhu. Aidha, migogoro 5,513 inaendelea kusuluhishwa
katika hatua mbalimbali.
Ninatoa wito kwa waajiri na waajiriwa
wote nchini, kuzingatia Sheria za Kazi na kuimarisha uhusiano mzuri kwenye
maeneo ya kazi, ili muda mwingi zaidi utumike kwenye uzalishaji mali badala ya
kutatua migogoro. Vilevile, ni muhimu sana kuimarisha kaguzi za kazi na
kuendelea kusaini mikataba ya kuunda na kusajili mabaraza ya wafanyakazi ili
kuimarisha zaidi mahusiano mahali pa kazi.
MAENDELEO YA KISEKTA
Sekta za Uzalishaji
Viwanda
28.
Mheshimiwa Spika, ili kujenga
uchumi wa viwanda, Serikali inahamasisha wawekezaji wa ndani na nje kujenga
viwanda vidogo, vya kati na vikubwa. Viwanda vinavyopewa kipaumbele ni vile
vinavyotumia malighafi zinazopatikana hapa nchini, vinavyotoa ajira kwa watu
wengi na vinavyozalisha bidhaa zenye soko hapa nchini na nje ya nchi. Katika
kuhakikisha Watanzania wanashiriki kikamilifu kwenye uchumi wa viwanda,
Serikali inahamasisha zaidi sekta binafsi ya hapa nchini pamoja na mashirika ya
umma kujenga viwanda. Jitihada hizo zimewezesha Mifuko ya Hifadhi ya Jamii ya
NSSF, PPF, LAPF, GEPF, PSPF na NHIF kuanza kufufua, kuendeleza na kujenga
viwanda vipya vipatavyo 27 katika maeneo mbalimbali nchini. Natoa pongezi kwa
Bodi na Menejimenti ya Mifuko hiyo, kwa kuunga mkono jitihada za Serikali
katika ujenzi wa viwanda nchini. Aidha, ninaendelea kuyasisitiza mashirika ya
umma kuhakikisha kwamba mipango yao inaendana na utekelezaji wa Mpango wa Pili
wa Maendeleo wa Taifa ambao dhima yake ni kujenga uchumi wa viwanda.
Maliasili na Utalii
29. Mheshimiwa Spika, sekta ya utalii ni moja kati ya sekta
muhimu sana katika uchumi wa nchi yetu. Kote ulimwenguni, mafanikio ya sekta ya
utalii kwa kiasi kikubwa hutegemea miundombinu thabiti ya utalii, huduma bora
na ulinzi na usalama. Ili kuendelea kunufaika na sekta hiyo, Serikali inaboresha
miundombinu ya utalii, kupanua wigo wa vivutio vipya vya utalii na kuimarisha huduma
ya usafiri wa anga. Vilevile, Serikali inafanya juhudi kubwa za kudhibiti
ujangili na biashara haramu ya wanyamapori ambapo watuhumiwa 897 walitiwa mbaroni na kati yao watuhumiwa
282 wamefikishwa Mahakamani.
30. Mheshimiwa Spika, idadi ya watalii imeongezeka kutoka
1,137,182 mwaka 2015 hadi watalii
1,284,279 mwaka 2016 sawa na ongezeko la
asilimia 12 na kuliingizia Taifa Dola za Marekani bilioni 2. Juhudi zilizoanza
za kuliimarisha shirika letu la ndege zinalenga pia kutoa mchango mkubwa kwenye
sekta ya utalii kwa kusafirisha watalii wa ndani na kutoka nje ya nchi. Shabaha
yetu ni kuongeza idadi ya watalii wanaokuja kutembelea nchi yetu na pia mapato
yatokanayo na sekta hiyo. Nitumie fursa hii kuisihi sekta binafsi kuwekeza
zaidi kwenye miundombinu muhimu ya sekta hii zikiwemo hoteli, kuboresha huduma
na kubuni mbinu mpya za kuvutia watalii.
